Strona główna  Spis treści  Leksykon  << Wstecz 

Multimedialny Świat Biblii
Zapisy tradycji ustnej

     Wygnanie babilońskie (lata 587-539 przed Chr.), choć początkowo oznaczało koniec istnienia Izraela jako narodu, okazało się w istocie czasem błogosławionym. Zastanawiając się nad okolicznościami, przebiegiem i przyczynami niszczycielskiej zagłady, Izraelici podjęli wnikliwy obrachunek z przeszłością. W ślad za tym szła refleksja nad całym dziedzictwem duchowym. Trudne położenie narodu wyzwoliło niepospolitą energię Prorok - mozaikazdolną wyraziście ukazywać blaski i cienie przeszłości, rzetelnie oceniać zdarzenia, a także dociekać prawdziwych przyczyn zaistniałej sytuacji.
     Znękanym wyznawcom Jahwe była potrzebna teologia dziejów, w której, zgodnie z napomnieniami proroków, rozstrzygający głos zostałby przyznany Bogu. Stało się jasne, że katastrofa nie była przypadkową czy niezrozumiałą klęską Izraela, lecz wydarzeniem, w którym skumulowały się i mściły błędy i zaniedbania przeszłości. Zrozumiano, że rozpacz nie jest wyjściem, że z klęski wygnania można i trzeba uczynić początek ukierunkowanego ku przyszłości procesu oczyszczania narodu i jednostek.
     Podobne przemyślenia i obrachunki podejmowano wcześniej i to dosyć często. Zadanie reinterpretacji przeszłości prawie w każdym pokoleniu brali na siebie prorocy, zaś przed nimi sędziowie i Mojżesz. Tym razem jednak nowy był wymiar, charakter i zasięg wielkich narodowych rekolekcji. Ich zaczynem było dzieło odnowy rozpoczęte pod koniec VII w. przez Jeremiasza, a kontynuowane z początkiem VI w. przez Ezechiela. Nieznany z imienia prorok albo krąg prorocki pielęgnujący nauki Izajasza (VIII w. przed Chr.) w połowie VI w. przed Chr. dopełnił dzieła odnowy.
     Dramatyczne położenie Izraelitów sprawiło, że nie mogli oni dłużej polegać na tradycji ustnej. W warunkach wygnania, z dala od własnej ziemi i Miasta Świętego, nastąpiło opracowanie łączonych już poprzednio i harmonizowanych tradycji: jahwistycznej i elohistycznej. Zamierzchłe przekazy, powtarzane przez stulecia i ubogacane elementami nowych przeżyć i doznań, doczekały się też połączenia z Tora niesiona przez Żydówtreściami, które przyniosła reforma deuteronomiczna podjęta za czasów Jozjasza.
     Trud gruntownego opracowania i utrwalenia przekazów na piśmie zawdzięczamy przede wszystkim kapłanom i ludziom bardzo blisko z nimi związanym. Do wygnania babilońskiego byli oni zajęci głównie sprawowaniem kultu w Świątyni jerozolimskiej, ale już wtedy skrupulatnie troszczyli się o ustrzeżenie przebogatego dziedzictwa duchowego Izraela. W nowych warunkach, wykorzystując tradycje kapłańskie, w ich świetle poddali starannej obróbce wszystkie znane sobie przekazy, czerpiąc je zresztą nie tylko ze skarbca rodaków, lecz i od sąsiadów oraz adaptując tak, by jak najlepiej służyły wyrażeniu wiary monoteistycznej. W takim klimacie pojawiły się księgi, które złożyły się na najstarsze części Biblii. Do czasu wygnania nośnikiem wiary była pamięć i słowo. Również prorocy byli przede wszystkim "sługami słowa". W okresie niewoli nacisk został przeniesiony na zapisy, staranie opracowane, pilnie strzeżone i normatywne dla wiary.

Multimedialny Świat Biblii - (c) 2003-2006 - Created by Sailor