Strona główna  Spis treści  Leksykon  << Wstecz 

Multimedialny Świat Biblii
Powstanie Pięcioksięgu

     Dokładne ustalenie czasu, miejsca i środowiska, w jakim powstały pierwsze księgi Biblii jest bardzo trudne. Tradycyjna nazwa zbioru otwierającego Stary Testament - Tora - zwójPięcioksiąg Mojżesza - sugeruje, że jego autorem jest Mojżesz. Oznaczałoby to, że księgi te pochodzą z XIII w. przed Chr. Jednak już od średniowiecza podawano to w wątpliwość.
     W Pięcioksięgu (zwanym przez Żydów Torą) nie ma żadnej wzmianki o jego autorze. Całość zbioru, który otwiera umieszczona na początku Księgi Rodzaju opowieść o stworzeniu świata i człowieka, kończy się opisem śmierci Mojżesza, który nie mógł wyjść spod jego pióra. Co więcej, w orędziu proroków, którzy działali przed wygnaniem babilońskim, nie ma nawiązań do Pięcioksięgu, co byłoby nie do pomyślenia, gdyby ten zbiór już istniał w ich czasach. Porównując Pięcioksiąg z informacjami zawartymi w Biblii, stwierdzamy, że w opisach dokończonej w 622 r. przed Chr. reformy Jozjasza mówi się wprawdzie o odnalezieniu "Księgi Prawa", ale nie Prawa Mojżesza, zaś fakt, że szybko zostało ono odczytane królowi, a potem ludowi pozwala wnosić, że nie mógł to być Pięcioksiąg stanowiący obszerne dzieło.
     Wiele do myślenia daje też język i styl pism składających się na pierwsze pięć ksiąg Starego Testamentu. Zostały one napisane piękną i rozwiniętą hebrajszczyzną, wyraźnie różniącą się w pisowni i słownictwie od tej, którą znamy z tzw. Pieśni Debory (Sdz 5; połowa XI w. przed Chr.). Również szczegóły dotyczące przybytku, w Mojżesz z Bazyliki Zaśnięcia NMP w Jerozolimiektórym Izraelici oddawali chwałę Bogu, oraz sprawowania kultu odzwierciedlają doświadczenia nabyte w świątyni jerozolimskiej. Wszystkie te argumenty przemawiają przeciw bezpośredniemu Mojżeszowemu autorstwu zbioru, który w Biblii nosi jego imię.
     Pięcioksiąg nie mógł powstać przed 622 r. przed Chr. ani natychmiast po reformie Jozjasza, bo burzliwe wydarzenia u schyłku istnienia Państwa Południowego nie sprzyjały tak rozległej działalności pisarskiej. Położenie Izraelitów stało się jeszcze bardziej dramatyczne w pierwszych dekadach VI w. przed Chr., kiedy przeżyli oni pierwszą (597 r.) i drugą (587 r.) deportację oraz całkowitą utratę państwowości i zanik wielu tradycyjnych form i instytucji religijnych.
     Z drugiej strony powstanie Pięcioksięgu musiało poprzedzać schizmę między Żydami a Samarytanami, gdyż już w okresie schizmy był on normatywnym zbiorem prawd wiary i stanowił ich jedyną księgę świętą.
     Podczas reformy Ezdrasza treść Księgi Prawa Bożego odczytywano przez cały tydzień. Nie ulega więc wątpliwości, że był to Pięcioksiąg. Wydarzenie to miało miejsce w 444 r. przed Chr., z czego należy wnioskować, że najpóźniej w połowie V w. przed Chr. Pięcioksiąg był znany, przyjmowany i odczytywany jako Słowo Boże.
     Zatem utrwalenie Pięcioksięgu na piśmie nastąpiło między 570 a 450 r. przed Chr., czyli w okresie wygnania i odnowy powygnaniowej.

Multimedialny Świat Biblii - (c) 2003-2006 - Created by Sailor