Strona główna  Spis treści  Leksykon  << Wstecz 

Multimedialny Świat Biblii
Profetyzm w Izraelu

     Nić tradycji prorockiej przeplata się w całych dziejach Izraela. Możemy wyróżnić cztery fazy profetyzmu odpowiadające głównym etapom historii Izraelitów. Faza pierwsza obejmuje czasy od Abrahama do Samuela, czyli okres od ok. 1850 do 1050 r. przed Chr. Profetyzmu jako takiego jeszcze wtedy nie było, jednak największe postacie nosiły wyraźne znamiona prorockie. Tytułem proroka uhonorowano nie tylko Mojżesza, ale nawet Abrahama. Eliasz - freskTakże w działalności tzw. sędziów rozpoznajemy cechy profetyzmu, którego zadaniem było prostowanie dróg Izraelitów. Nierzadko byli to ludzie czynu zbrojnego, zaś ich zwycięstwa odczytywano jako skutek Bożej przychylności.
     Kiedy nie było już konieczności walki o przetrwanie fizyczne, zatroszczono się o skrystalizowanie tożsamości oraz oczyszczenie i uformowanie ducha narodu. Wraz z działalnością proroka Samuela (ok. 1050 r. przed Chr.) wkraczamy w fazę profetyzmu przedliterackiego, która trwała do połowy VIII w. przed Chr., czyli do wystąpienia Amosa. Biblia wymienia imiona 12 proroków z tych czasów. Najbardziej znani to Natan, Achiasz, Eliasz i Elizeusz. Wszyscy uchodzili za "mężów Bożych", to jest ludzi pozostających w intymnej łączności z Bogiem, i byli otaczani czcią i szacunkiem.
     "Złoty wiek" biblijnego profetyzmu zapoczątkował Amos (ok. 760 r. przed Chr.). Jego orędzie zostało utrwalone na piśmie, co dało początek zjawisku "proroków-pisarzy", czyli proroków literackich Prorok - rzeźba w Pelplinie (1)(nie wszyscy jednak samodzielnie i własnoręcznie utrwalali swoje przepowiadanie). Faza rozkwitu trwała do końca VI w. przed Chr., czyli do powrotu z wygnania babilońskiego. Na dwa i pół stulecia (lata ok. 760-500 przed Chr.) przypada działalność kilkunastu znakomitych proroków. Działali wtedy: Ozeasz, Micheasz, Izajasz, Sofoniasz, Jeremiasz, Nahum, Habakuk, Ezechiel, Abdiasz, Aggeusz, Zachariasz i Joel oraz kilka anonimowych postaci, których orędzie wiernie odtwarzało kierunki i charakter nauczania wielkich mistrzów, takich jak Izajasz, Jeremiasz czy Zachariasz.
     Na początku V w. zjawisko profetyzmu zaczęło wygasać, aż - pod koniec IV w. przed Chr. - miejsce proroków zajęli mędrcy, poświęcający się kopiowaniu i objaśnianiu ksiąg świętych. Z tego okresu pochodzi Księga Jonasza i Księga Malachiasza. Księga Daniela natomiast, zaliczana przez chrześcijan do zbioru proroków, jest jeszcze późniejsza; powstała w połowie II w. przed Chr.
     Objaśniające "słowo" proroków zawsze nawiązywało do znanych tradycji. Prorocy podejmowali jej najważniejsze wątki, przyglądając się im przez pryzmat zgodności z wymaganiami wiary monoteistycznej. Weryfikowali poszczególne tradycje i budowany na nich sposób życia, zaś ich refleksję włączano do skarbca świętej Tradycji, która uzyskiwała dzięki temu nową żywotność i siłę.

Multimedialny Świat Biblii - (c) 2003-2006 - Created by Sailor