Strona główna  Spis treści  Leksykon  << Wstecz 

Multimedialny Świat Biblii
Prorocy Wcześniejsi

     W tradycyjnym nazewnictwie hebrajskim zbiór występujący w Biblii po Pięcioksięgu nosi nazwę Nebiim riszonim, czyli Prorocy Wcześniejsi (lub: pierwsi). W terminologii współczesnych biblistów przyjęła się nazwa "deuteronomiczne dzieło historyczne". Chodzi o Księgę Jozuego (Joz), Księgę Sędziów (Sdz), Pierwszą i Drugą Księgę Samuela (1 i 2 Sm) oraz Pierwszą i Drugą Księgę Królewską (1 i 2 Krl).
     Zbiór ten stanowi kontynuację syntezy dziejów wyłożonej w Pięcioksięgu. Całość obejmuje okres od decyzji o wejściu do Kanaanu podjętej przez Eliasz - ikona (1)Jozuego do katastrofy narodowo-religijnej zgotowanej przez Babilończyków i jej bezpośrednich skutków (prawie siedem wieków).
     Księgi składające się na to jednolite dzieło stanowią rezultat dojrzałego wykorzystania rozmaitych materiałów o dużej wartości historycznej, dostępnych pod koniec istnienia Państwa Południowego i w pierwszym okresie wygnania babilońskiego. Zostały one zebrane i uporządkowane przez krąg ludzi, którzy za rządów Jozjasza wprowadzali tzw. reformę deuteronomiczną (stąd nazwa "deuteronomiczne dzieło historyczne"). Różnorodne pod względem pochodzenia, treści i formy tworzywo zręcznie połączono i podporządkowano ściśle określonej koncepcji, uwzględniającej istnienie Boga i Jego opatrznościową obecność w dziejach Izraela. Zbiór jest jednym z owoców reformy.
     Dzieło autorów deuteronomicznych było przesiąknięte ideałami proroków przedwygnaniowych, którzy sprzeciwiali się synkretyzmowi i skażeniu wiary w jedynego Boga. W niewierności wobec Jahwe prorocy upatrywali najgłębszej i powtarzającej się przyczyny upadku religii, moralności społecznej, a nawet niepowodzeń polityki narodu wybranego.
     Prace nad zbiorem proroków wcześniejszych rozpoczęto prawdopodobnie jeszcze przed śmiercią Jozjasza (609 r. przed Chr.) i kontynuowano w latach, które poprzedziły niewolę babilońską. Zapis został ukończony wkrótce po 560 r. przed Chr., na co wskazuje zamykająca Drugą Księgę Królewską relacja o ułaskawieniu Jojakina w trzydziestym siódmym roku po uprowadzeniu go do niewoli (597 r. przed Chr.).
     Powszechnie uważa się, że zbiór proroków wcześniejszych powstał przed kanoniczną postacią Pięcioksięgu, a może nawet przyczynił się do zintensyfikowania prac nad nim. Pojawił się w pierwszym okresie wygnania, w czasie najbardziej dotkliwego rozgoryczenia i rozczarowania sytuacją narodu. W obliczu niemal totalnej katastrofy Izraelici otrzymali niezwykły religijny wgląd w dzieje, systematyzujący pradawne tradycje zgodnie z doktryną o Bożej odpłacie (wierność jest wynagradzana, zaś niewierność zawsze sprowadza sąd i karę). Celem tego przedsięwzięcia była odnowa wiary. Jednocześnie refleksja nad przeszłością zrodziła nadzieję zapowiadanego przez proroków odrodzenia. Pokazywała, że Bóg nie opuścił swojego ludu, lecz raz jeszcze dał mu poznać swoją sprawiedliwą i życiodajną obecność.

Multimedialny Świat Biblii - (c) 2003-2006 - Created by Sailor