Strona główna  Spis treści  Leksykon  << Wstecz 

Multimedialny Świat Biblii
Kanon Biblii Hebrajskiej

     Święte Księgi wyrosły ze świętej Tradycji uzupełnionej wiarą religijną, wymogiem naśladowania Boga, rozbudowanymi wskazaniami etycznymi i prawnymi oraz kultem. Proces ich opracowywania był długi i złożony. Jest dziełem wielu ludzi i pokoleń.
     Utrwalona w zapisie wiara stała się normatywna dla potomnych, spadkobierców i dziedziców tych samych obietnic i tego samego przymierza. Potoczne rozumienie natchnienia ksiąg świętych zakłada dosłowne, wręcz materialne działanie Boga. Jednak wzgląd na faktyczny przebieg i naturę opracowania oraz zbierania w całość poszczególnych pism nakazuje w nich widzieć także rezultat różnorodnych uwarunkowań historycznych i rozmaitych aspektów społecznych.
     Biblia Hebrajska składa się z trzech części: Pięcioksięgu Mojżesza (Tory), dwuczęściowego zbioru Proroków (Nebiim riszonim i Nebiim acharonim) oraz zbioru Pism. Zestawienie tych zbiorów w jedną całość nastąpiło prawdopodobnie pod koniec pierwszej połowy II w. przed Chr., kiedy to księgom świętym zagroził kolejny kryzys. Syryjski władca Antioch IV Epifanes postanowił zniszczyć Żydów i ich religię (lata 167-164 przed Chr.). Odpowiedzią stało się zbrojne powstanie pod wodzą Judy Machabeusza. Gdy powstańcy odnieśli pierwsze sukcesy, natychmiast zabrali się do zabezpieczenia ojczystej tradycji religijnej i narodowej. Juda Machabeusz dołożył starań, aby zebrać wszystkie pisma. Nie mógł tego osiągnąć utrwalając je w jednym, choćby najobszerniejszym zwoju, bo objętość zapisów była znaczna. Sporządził więc listę czy wykaz ksiąg, które trzeba było zabezpieczyć i ocalić jako najistotniejsze dla wiary i życia Izraelitów.
     Czcigodne zapisy podzielono na trzy grupy i ułożono w pewnej kolejności. Zasadnicze miejsce i rolę otrzymała Tora, w czym znalazło wyraz uznanie dla życia i dokonań Mojżesza jako wybawiciela, przywódcy i prawodawcy. W zbiorze Proroków na początku umieszczono części narracyjne, podkreślając przez to ich związki z Torą. W zbiorze Pism części narracyjne (Księga Kronik, Księga Ezdrasza-Nehemiasza) znalazły się na końcu, bo stanowią podsumowanie całości świętej literatury Izraela. Porządek ksiąg w zbiorze Proroków i Pism nie jest chronologiczny, lecz odzwierciedla ich rozmiary. Wyjątkowo Pieśń nad Pieśniami następuje przed Lamentacjami, tak aby trzy księgi tradycyjnie łączone z Salomonem nie były rozdzielone.
     Tak wyłonił się kanon Biblii Hebrajskiej (określenie "kanon" wywodzi się z języka greckiego, w którym m.in. oznacza katalog, spis albo wykaz). Kanon ten został zatwierdzony przez rabinów na synodzie w Yawne (gr. Jamnia) ok. 90 r. po Chr. i przyjęty jako normatywny dla judaizmu. Prawie półtora tysiąca lat później opowiedzieli się za nim także protestanci. Kościół prawosławny i Kościół katolicki przyjęły kanon Biblii Greckiej, obszerniejszy od zbioru hebrajskiego oraz mający własną tożsamość teologiczną.
     Teksty, które nie należą do kanonu, są nazywane apokryfami lub pseudoepigrafami. Nie można ustalić dokładnej liczby apokryfów Starego Testamentu, gdyż ich odpisy zachowały się tylko we fragmentach. Aktualnie znanych jest ok. 70 takich tekstów. Do najważniejszych należą: Księgi Henocha, Księga Jubileuszów, Testament Mojżesza, Apokalipsa Abrahama, List Arysteasza i Księgi Sybillińskie.

Multimedialny Świat Biblii - (c) 2003-2006 - Created by Sailor