Strona główna  Spis treści  Leksykon  << Wstecz 

Multimedialny Świat Biblii
Geneza Ewangelii

     Przez pewien czas nauczanie Jezusa, Jego orędzie i pamięć o Nim żyły tylko w przekazie ustnym. Kiedy rozpoczął się kryzys tego przekazu, związany ze stopniowym odchodzeniem pokolenia świadków oraz prześladowaniami na terenie Palestyny, uczniowie apostołów kontynuujący Jezus i apostołowie - obraz w Pelplinieich misję zaczęli spisywać fragmenty tradycji ustnej. Czynili sobie prywatne notatki ułatwiające wierne przekazywanie orędzia. Zamieszczali w nich opisy męki, logia, czyli sentencje wygłoszone przez Jezusa, przypowieści, opowiadania o cudach oraz dialogi. Te mniejsze dokumenty pełniły względem tradycji rolę pomocniczą.
     Kanoniczne Ewangelie były nie tylko prostym wynikiem rozszerzania tego rodzaju zapisków. Hagiografowie uporządkowali istniejące materiały, ułożyli je w większe całości zgodnie z pewnymi schematami (geograficznym, chronologicznym, tematycznym), ustalili kolejność. Dodali fragmenty łączące, wstępy, zakończenia oraz podsumowania (tzw. summaria). Pisanie o Jezusie wymagało całościowej wizji Jego osoby, spojrzenia porządkującego dzieło pod względem treści, a nie tylko formy. Ewangeliści musieli więc być świadomymi pisarzami. W zależności od przyjętej koncepcji teologicznej oraz adresatów ukazali Jezusa w nieco innym świetle.
     Ewangelie nie są sumą relacji historycznych. Nie mieszczą się w ramach żadnego istniejącego gatunku literackiego. Najbliższe są im biografie typu antycznego, które przedstawiały wydarzenia z życia bohatera nie w porządku Ewangelistów symbole - fresk z Tyberiadychronologicznym, a raczej tematycznie (skupiały się na głównym okresie jego życia, czasem akcentując moment narodzin lub śmierci). Ewangelie różnią się od nich przede wszystkim celem teologicznym, co zbliża je do ksiąg Starego Testamentu, które w podobny sposób łączą relacje o wydarzeniach z wyjaśnianiem ich sensu. Za twórcę gatunku ewangelii uważa się św. Marka.
     Do kanonu Nowego Testamentu weszły cztery Ewangelie: Mateusza, Marka, Łukasza i Jana. Choć tradycja wczesnochrześcijańska przypisuje je konkretnym osobom (w tym dwóm apostołom), to podobnie jak w Starym Testamencie dzieła te miały wielu anonimowych autorów. Brak dokładnych danych dotyczących czasu powstania poszczególnych Ewangelii. Przyjmuje się, że Mateusz spisał "mowy (logia) Pańskie" ok. 50 r. (nie wiadomo, czy była to aramejska forma jego Ewangelii, czy tylko zbiór sentencji Jezusa). Ewangelia Marka powstała jeszcze przed rokiem 70 r., grecka forma Ewangelii Mateusza - po 80 r., Łukasz natomiast zredagował swoje dzieło w latach 85-90. Najpóźniej powstała Ewangelia Jana - ok. 100 r.

Multimedialny Świat Biblii - (c) 2003-2006 - Created by Sailor